hawaii-volkanBu arada Kilauea Volkanı’nın çok özel bir volkan olduğunu belirtmek gerekiyor. Bugün yeryüzünde faaliyet halinde olup da içine kadar girilebilen ve ziyaret edilebilen tek volkan… Bütün krater ağzı boyunca bir yol bulunuyor ve buradan volkanın içi rahatlıkla izlenebiliyor. Zaten Kilauea volkanı, 1916’dan beri tüm dünyanın araştırmacılarına açık “ulusal bir park” statüsünde… Buradaki gözlemevinde birçok ülkeden gelen jeologlar, Pasifik Okyanusu’nun derinliklerinden sayısız adacığın nasıl doğduğunu araştırıyorlar. Hawaii Adaları’na baktığımız zaman iki tip jeolojik oluşum dikkati çekiyor. Bütün adacıklar volkanik bir özellik taşıyorlar, ama bir kısım adalar çok geç jeolojik zamanlarda oluştuğu için çok genç ve hareketli bir yapıya sahipler. Nitekim, bu adacıklardaki volkanlar faal durumdalar… Diğerleri ise daha yaşlı Volkan Adaları… Ve bu sonuncular, yavaş yavaş batıya doğru kayıyorlar.

Jeolojik olarak volkanların, yeraltının zayıf noktalarında iki magma tabakasının karşılaşması ve daha sonra bunların yerkabuğunu delerek yukarı çıkması sonucu oluştukları biliniyor. Ancak bu açıklama, kara parçalarından binlerce kilometre uzaklıkta, Pasifik Okyanusu’nun tam ortasında bu denli volkanik adacıkların nasıl oluştuğunu yeterince aydınlatmıyor. Pasifik Okyanusu’nun ortasındaki bu anormal oluşumun anahtarı, bizzat Kilauea Volkanı’nın ta kendisi… Bu volkanın içine baktığınız zaman sürekli sıcak bir magma tabakası görülüyor. Hawaii Volkan İncelemeleri Enstitüsü’nün başkanı Tom Wright, Pasifik Okyanusu’nun tam bu noktasında, “sıcak bir nokta”nın, yani yoğun bir magma tabakasının bulunduğunu söylüyor. Hawaii Adaları, işte bu gaz ve kaya parçalarından oluşan magma tabakasının zaman zaman bazı damarlar bularak yeryüzüne çıkmasıyla oluşuyor. Yeryüzüne çıkan bu magma tabakasının boyutları öylesine büyük ki, binlerce metre yüksekliğinde dev dağ kütleleri oluşturabiliyor. Nitekim Hawaii Adaları’ndaki dağlar, bir bütün olarak ele alındıklarında yeryüzünğün en yüksek dağlarğ sayılabilir… Ne var ki, bunların yüzde 50’sinden fazlası suyun altında bulunuyor. İşte bu noktada, Hawaii’de volkanik dağlara sahip adaların neden sabit kaldıkları, eski oluşumların ise neden yavaş yavaş doğuya kaydıkları aydınlığa kavuşuyor. Yeni oluşan adalar yeryüzü mantosuna ait oldukları için, bunların sıcak noktası olan volkan adaları jeolojik zaman açısından göreceli olarak sabit konumdalar… Diğerleri ise, daha önce oluştukları ve yeryüzü mantosundan koptukları için yılda 10 santimlik bir hızla doğuya doğru kayıyorlar.

hawaii-volkan-geceKilauea ve Mauna Loa adaları, şu anda gençlik yıllarının tam ortasındalar… Püskürttükleri lavların birikme ritmini inceleyen Amerikalı jeolog Rodney Batiza’ya göre, bu adalar bugün bir olasılıkla önce okyanusun derinliklerinde bundan iki ya da üç milyon yıl önce oluştular. Batiza, Pasifik Okyanusu’nun derinliklerinden yeryüzüne çıkmalarının ise bundan yaklaşık 500 bin yıl önce gerçekleştiğini ileri sürüyor. Jeolojik zamanlama açısından bu erken bir tarih, ama yine de bu adacıklar oluştuğunda yeryüzünde insan evriminin henüz tamamlanmadığını belirtmekte yarar var… Böylesine jeolojik bir oluşumun üzerinde yerleşen insanların, uzun yıllar en büyük tanrı olarak “Volkan Tanrısı” Pele’ye tapmaları çok doğal… Aslında tüm Hawaii mitolojisi ve efsaneleri, Volkan Tanrısı Pele ile Yağmur Tanrısı Na Maka arasındaki çatışma üzerine kurulu… Bu çatışma, aslında adaların “jeolojik kaderini” de belirliyor… Bilindiği gibi, volkanik adalarda erozyon belli bir süre devam ediyor, ama bir süre sonra ateşin yaratıcı etkisi yağmur ve okyanus sularıyla birlikte yavaş yavaş yok olmaya başlıyor. Okyanus ve yağmur suları önce volkanın ağzından içeri girmeye ve buralarda bir yol bulup akmaya başlıyorlar. Asırlar boyunca bu su yollarını gerçek kanyonlara dönüştürüyorlar ve zaman içinde bu kanyonlara sular dolunca ada yavaş yavaş okyanusa gömülmeye başlıyor. Nitekim, her volkanın ölümü bir atolun doğumunu sağlıyor… Sonuçta tüm volkan adaları birer atol demeti olmaya mahkum… Yani, Pele ile Na Maka arasındaki mücadeleyi, birgün kaçınılmaz olarak Na Maka kazanacak ve asırlar sonra yeryüzünün bu son cenneti de okyanus sularına gömülecek…


“Hawaii – Volkanlar ve Okyanus” hakkında yorum yapılmamış

Bu başlıkta yorumlar kapatılmış.